دان پلت

استفاده از دان پلت در پرورش مرغ گوشتی به دلیل مزایای فراوانی که در بهبود راندمان تولید و سودآوری گله دارد، با استقبال بسیار خوبی مواجه شده بطوری که در اکثر مرغداری ها بویژه در ابتدای دوره پرورش، استفاده از دان آماده پلت بسیار رایج است.

فرمول دان طیور بر اساس مقادیر مشخصی از مواد مغذی برای حمایت از عملکرد مناسب جوجه تنظیم می شود. اگرچه رشد جوجه تحت تأثیر مصرف دان قرار می گیرد و میزان مصرف دان بر اساس شکل دان می تواند متفاوت باشد. بیشترین مصرف دان و بهترین عملکرد زمانی حاصل می شود که دان آماده پلت با کیفیت بالا مورد استفاده قرار گیرد. سطوح بالای دان ریز و پودری دارای اثرات منفی بر مصرف دان، وزن زنده و ضریب تبدیل غذایی در جوجه گوشتی است. داده های اخیر نشان می دهد که کاهش میزان دان ریز با اندازه ذرات کمتر از ۱ میلی متر تا حد ۱۰ درصد، می تواند وزن زنده جوجه را تا حدود ۲ درصد افزایش دهد. همچنین کاهش زمان مصرف دان و در نتیجه کاهش انرژی صرف شده برای مصرف دان می تواند باعث افزایش وزن جوجه ها شود. علاوه بر این پرت دان هنگام استفاده از دان آماده نسبت به دان آردی کمتر است.

شرایط فرآوری دان بر کیفیت پلت اثر دارد. آسیاب کردن اقلام خوراک و حرارت ۲ عامل کلیدی در کیفیت دان پلت هستند. همچنین نوع فرمول دان نیز بر کیفیت پلت تأثیر دارد. استفاده از سطوح بالای روغن می تواند باعث کاهش دوام و کیفیت پلت شود، از اینرو می توان بخشی از روغن را در مراحل پایانی بر روی دان پلت اسپری نمود. حرارت نه تنها باعث آزادسازی بعضی از مواد مغذی موجود در اقلام خوراک می شود، بلکه باعث بهبود قابلیت هضم دان و نیز کاهش آلودگی باکتریایی می شود. درجه حرارت های بالا (۸۸ درجه سانتی گراد) دارای اثر مثبت بر دوام پلت است اما می تواند منجر به تغییرات در قابلیت هضم و فراهمی مواد مغذی شده و در نتیجه باعث کاهش عملکرد گله شود.

نوع و شکل دان در سنین مختلف جوجه گوشتی:

بطور کلی رشد و ضریب تبدیل جوجه های گوشتی در صورت استفاده از دان استارتر به شکل کرامبل یا پلت ریز و دان رشد قبل از ۲۰ روز به شکل پلت ریز بهبود می یابد. بعد از ۲۰ روزگی، قطر پلت باید بین ۳ تا ۴ میلی متر باشد و استفاده از دان با قطر بیش از ۴ میلی متر در دوره رشد و پایانی می تواند باعث کاهش عملکرد شود. استفاده از دان کرامبل بعد از ۱۵ روزگی توصیه نمی شود زیرا می تواند باعث کاهش مصرف دان و در نتیجه کاهش وزن زنده و بد شدن ضریب تبدیل شود اما در صورتیکه که وزن گله کمتر از حد مورد انتظار باشد می توان چند روز بیشتر از دان کرامبل استفاده نمود.

سن جوجه نوع دان شکل دان قطر دان طول دان
0 تا 10 روزگی استارتر کرامبل 1/5 تا 2/4 میلی متر 1/5 تا 3 میلی متر
11 تا 20 روزگی رشد (پیش دان) پلت ریز 1/6 تا 2/4 میلی متر 4 تا 7 میلی متر
21 تا 30 روزگی رشد (پس دان) پلت 3 تا 4 میلی متر 5 تا 8 میلی متر
31 روزگی تا پایان پایان دان پلت 3 تا 4 میلی متر 5 تا 8 میلی متر

کیفیت دان پلت:

  • کیفیت اقلام خوراکی جیره:

پرورش موفق مرغ گوشتی به تأمین دان با کیفیت از نظر اقلام بکار رفته، نوع فرآروی انجام شده و شکل فیزیکی دان بستگی دارد. اقلام خوراکی مورد استفاده برای تولید دان باید با کیفیت باشند زیرا در صورت استفاده از مواد بی کیفیت، مواد مغذی غیر قابل استفاده باید توسط جوجه ها متابولیزه و دفع شوند که این امر باعث اتلاف انرژی و استرس متابولیکی در جوجه شده و راندمان رشد را کاهش می دهد. غلات و دانه های گیاهی مستعد رشد قارچ بوده و چنانچه در محیط گرم و مرطوب نگهداری شوند، قارچها قادر به تولید سم بوده و بر اساس میزان آلودگی می توانند باعث آسیب سلامتی، کاهش سرعت رشد و بد شدن ضریب تبدیل غذایی شوند. همچنین شرایط بستر نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گرفته و منجر به بروز مشکلات تنفسی، مشکلات پا و افت لاشه شود. ارزش تغذیه ای اقلام خوراکی بر اساس منبع اقلام، آب و هوا، فصل و روش فرآوری خوراک متفاوت است. بنابراین نمونه برداری مرتب از اقلام و انجام آنالیز برای اندازه گیری کیفیت و میزان مواد مغذی موجود در آنها جهت فرموله کردن دقیق جیره ها ضروری می باشد. همچنین لازم است دان نهایی نیز مورد آنالیز قرار گیرد تا کیفیت میکس و مواد بکار رفته مورد بررسی دقیق تر قرار گیرد. علاوه بر این آزمایش های میکروبی برای بررسی وجود سالمونلا و سموم قارچی در دان اهمیت بالایی دارد.

  • ویتامین ها و مواد معدنی:

استفاده از مکمل های ویتامینه و معدنی بر اساس توصیه های نژاد مرغ گوشتی و با در نظر گرفتن منبع ویتامین مورد استفاده، مدت زمان انبارداری، میزان تخریب آنها در اثر فرآوری حرارتی و ... اهمیت زیادی در بهبود وضعیت سلامتی و عملکرد گله دارد. تحت بعضی شرایط نظیر وجود استرس یا بیماری، نیاز به ویتامین ها افزایش می یابد که در این صورت می توان از محلول های ویتامینه به صورت آشامیدنی در کنار دان استفاده نمود.

  • منابع روغن در دان:

چربی ها از منشأ گیاهی یا حیوانی می توانند در دان مرغ گوشتی مورد استفاده قرار گیرند. چربی های حیوانی بغیر از چربی طیور، حاوی اسیدهای چرب اشباع بیشتری هستند که بخصوص در جوجه های جوان به دلیل عدم تکامل دستگاه گوارش دارای قابلیت هضم کمتری هستند. توصیه می شود در دان استارتر و پیش دان (رشد ۱) از منابع چربی حاوی درصد بالاتر اسیدهای چرب غیر اشباع نظیر روغن های گیاهی استفاده شود اما استفاده از سطوح بالای اسیدهای چرب غیر اشباع در دان پایانی ممکن است باعث کاهش کیفیت لاشه شود از اینرو ترکیبی از اسیدهای چرب اشباع و غیر اشباع مناسب تر خواهد بود. در انتخاب روغن باید دقت داشت که مجموع رطوبت و ناخالصی های موجود در روغن باید کمتر از ۱ درصد باشد. به هیچ عنوان نباید از چربی های اکسید شده در جیره مرغ گوشتی استفاده نمود زیرا علاوه بر کاهش میزان انرژی در دسترس، می تواند باعث آسیب به سیستم ایمنی و دستگاه گوارش جوجه شود. در جدول زیر شرایط کیفی چربی های مورد استفاده در دان طیور ذکر شده است.