دستگاه گوارش پرندگان

دستگاه گوارش پرندگان از چه اجزایی تشکیل شده است؟ 

از نظر اجزا دستگاه گوارش پرندگان را به 7 قسمت تقسیم کرده که شامل دهان وحلق، مری و چینه دان، پیش معده، سنگدان، روده باریک، روده کور، رکتوم و کلوآک می باشد.

دهان و حلق پرندگان:

نقش نوک و زبان در دریافت غذا و جابه جایی آن در دهان مهم است. بین محوطه دهانی و حلق، مرز متمایز کننده دقیقی وجود ندارد و کام نرم در پرندگان وجود ندارد. در قسمت میانی سقف دهان در ناحیه حلق، یک شکاف میانی وجود دارد که این محوطه را با حفره های بینی مرتبط می سازد و و محوطه دهان پرندگان توسط مخاط سنگفرشی مطبق مفروش شده است. غدد بزاقی، معمولاً لوله ای هستند که ممکن است ساده و یا شاخه شاخه باشند.

مری و چینه دان:

مری در اکثر پرندگان نسبتاً طویل می باشد و لایه عضلانی خارجی آن طولی و لایه عضلانی داخلی آن حلقوی است. غدد مخاطی فراروانی در لایه مخاطی وجود دارد که ترشحات آنها موجب لغزنده شدن و تسهیل عبور غذا از این مجرا خواهد شد. اندازه و شکل چینه دان بر حسب عادات تغذیه ای و نوع پرنده متفاوت است. این عضو ممکن است یک قسمتی، دو قسمتی و یا دوکی شکل باشد.

پیش معده پرندگان:

پیش معده عضوی دوکی شکل است که اندازه آن در انواع پرندگان متفاوت است. این عضو در پندگان دانه خوار نسبتاً کوچک و در پرندگان گوشتخوار اقیانوسی که قطعات بزرگ غذا را می بلعند، ممکن است قابل اتساع و کاملاً بزرگ باشد. نقش اولیه پیش معده تولید و آزاد سازی ترشحات گوارشی یعنی پپسین، اسید کلریدریک و موکوس یا مایع مخاطی است. این عضو توسط لایه مخاطی واجد غدد معدی مفروش شده است. در اکثر گونه ها غدد معدی فقط از یک نوع سلول به وجود آمده است که سلول های اصلی یا پپتیک می باشند.

سنگدان:

در اکثر پرندگان سنگدان از دو زوج عضلانی در جهات متقابل به وجود آمده است که به نامهای زوج عظلات نازک و ضخیم نامیده می شوند.ساختمان این چهار عضله رشته های عضلانی صاف حلقوی است که از یک آپونوروز مرکزی منشاء می گیرند. نقش هر دو لایه عضلانی سنگدان، گوارش مکانیکی است. لایه تیره رنگ مفروش کننده سطح داخلی سنگدان موسوم به کوئیلین در اثر ترشح پروتئین از غدد توبولی ساده و مهار شدن سلول های جدا شده و لاشه های سلولی در این مجموعه بوجود آمده است.

روده باریک پرندگان:

روده باریک پرندگان از سه بخش جداگانه به نام های، داوزدهه، ژئوزنوم و ایلئوم تشکیل شده است. به طور کلی طول روده در پرندگان کوتاه تر از پستانداران می باشد؛ همچنین طول روده در پرندگان علفخوار و دانه خوار زیادتر از طول قسمت مشابه در پرندگان گوشتخوار می باشد. از ویژگی های مخاط روده باریک در پرندگان حضور غدد یا کریپت های لیبرکیون با اندازه های متفاوت در می باشد. لایه مخاطی روده روده معمولاً از سلولهای استوانه ای ساده و سلو لهای جانبی فراوان تشکیل شده است. لایه های بافتی جدار روده نظیر ساختمان مشابه در پستانداران از داخل به خارج شامل لایه های مخاطی، زیر مخاطی، عظلانی حلقوی داخلی، عظلانی طولی خارجی و بالاخره لایه احشائی یا سروزی می باشند. شبکه عصبی زیر مخاطی که اکثراً انشعاباتی به عروق خونی و غدد روده می فرستند،در روده وجود دارد و همچنین شبکه عصبی میانتریک بین لایه های عضلانی حلقوی و طولی قرار دارد، مسئول عصب دهی لایه های عضلانی روده است.

سکوم یا روده کور در پرندگان:

منشاء سکوم یا روده کور، محل اتصال انتهای روده باریک و روده بزرگ با هم است. در برخی از پرندگان نظیر پرندگان علفخوار، دانه خوار و جغد سکوم دو عدد است و رشد قابل ملاحظه ای دارد. دریچه های ایلئوسکال، سکوم را از روده ها جدا می سازد. سکوم از نظر بافت شناسی ممکن است شبیبه روده باریک باشد، با این تفاوت که پرزهای موجود در آن به بلندی پرزهای مخاطی روده باریک نیست. برای سکوم نقش های متعددی قائل هستند که اصلی ترین آن تخمیر میکروبی رشته های غیر قابل یا فیبرهای موجود در غذا است.

راست روده یا رکتوم در پرندگان:

راست روده یا رکتوم از محل اتصال ایلئوسکال به روده شروع شده و تا کلوآک ادامه می یابد. این بخش از روده در اکثر پرندگان کوتاه است، به جزء در شتر مرغ که بلند می باشد. ساختمان بافت شناسی آن شبیه روده باریک است، به جزء طول پرزها که در رکتوم کوتاه تر است.

کلوآک:

کلوآک که مجاری گوارشی، ادراری و تناسلی بدان متصل می گردد، واجد سه قسمت است. قسمتی که محتویات روده به آن می ریزد، به نام کوپرودئوم نامیده می شود. بخشی که مجاری ادراری و تاسلی به آن وارد می شود، اورودئوم نامیده می شود و نهایتاً آن قسمت که توسط مقعد به خارج بدن منتهی می شود، پروکتودئوم نام دارد.

فلور میکروبی دستگاه گوارش:

دستگاه گوارش مهره داران حاوی گروهی از فلور میکروبی شامل باکتری ها و بویژه باکتریهای گرم مثبت است. حدود 500 گونه باکتری در میکروفلورای دستگاه گوارش وجود دارد که تعداد آنها 1010 تا 1012 سلول باکتری در هر گرم محتوای کلونی مدفوع است. جمعیت باکتریها بر فرایندهای ایمنی زایی، فیزیولوژیکی، تغذیه ای و حفاظتی در دستگاه گوارش اثر می گذارد و در مجموع بر سلامت، عملکرد و رشد حیوانات تک معده ای تأثیر می گذارد. آزمایش هایی که حیوانات پرورش یافته در شرایط عادی را با حیوانات عاری از میکروب مقایسه نموده، نشان می دهند که باکتریهایی که با میزبان همزیستی دارند، نقش مهمی در توسعه اندامها، بافتها و ساختار ایمنی داشته و ترکیبات مغذی مختلفی را فراهم می کنند.

مزایای فلور میکروبی طبیعی دستگاه گوارش:

  • مقاومت در برابر استقرار عوامل بیماری زا و سایر میکروبهای غیر داخلی است که این پدیده اغلب تحت عنوان پدیده حذف رقابتی شناخته می شود.
  • تحریک توسعه وضیعت دفاعی میزبان شامل لایه مخاطی، لایه انفرادی پوششی و لامینا پروپریا و سیستم سلولهای ایمنی آن که زیر بافت پوششی قرار دارد.
  • فلور میکروبی طبیعی بعضی از مواد مغذی را تولید می کند که برای حیوان میزبان قابل استفاده است. این مواد شامل اسید های چرب کوتاه زنجیر، اسید های آمینه و ویتامینهای B و K هستند. اسید های چرب کوتاه زنجیر استات، بوتیرات، پروپیونات و لاکتات توسط باکتریهای همزیست در جوجه های گوشتی تولید می شوند. این اسید های چرب نقش بسزایی در تأمین انرژی برای حیوان دارند.
دسته ها: وبلاگ

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.