استفاده از آنتی بیوتیک ها در طیور

آنتی بیوتیک‌ها موادی هستند که توسط میکروارگانیسم‌های مشخصی مانند بعضی قارچ‌ها و باکتریها تولید می‌شوند و می‌توانند میکروارگانیسم‌های دیگر را از بین برده یا از رشد آنها جلوگیری کنند. به طور کلی استفاده از آنتی بیوتیک‌ها در حیوانات به سه منظور انجام می‌شود:

1- استفاده برای درمان حیوانات بیمار.

2- استفاده از آنتی بیوتیک‌ها در سطح پیشگیری کننده به منظور جلوگیری از عفونت در حیوانات.

3- استفاده از آنتی بیوتیک‌ها به منظور افزایش دهنده رشد برای بهبود استفاده از خوراک و عملکرد بهتر.

استفاده از سطوح پایین آنتی بیوتیک‌های محرک رشد در تغذیه حیوانات در اواخر سال 1960 وقتی که جوجه ها با ضایعات تخمیری تتراسایکلین تغذیه شدند، تشریح شد. بیش از 50 سال است که آثار افزایش دهنده رشد سطوح تحت درمانی آنتی بیوتیکها مشخص شده است. در حال حاضر استفاده از آنتی بیوتیکهای محرک رشد در پرورش متراکم حیوانات معمول است. اتحادیه اروپا استفاده از آنتی بیوتیکها در جیره جوجه های گوشتی را به 3 آنتی بیوتیک که در حال حاضر برای انسان استفاده نمی‌شوند محدود نموده است که شامل آویلامایسین، فلاوفسفولیپول و سالینومایسین سدیم می باشند.

مشکلات استفاده از آنتی بیوتیکها در حیوانات:

برای اولین بار سوان گزارش نمود که تغذیه سطوح تحت بالینی آنتی بیوتیکها به حیوانات ممکن است پیامدهایی مضر بر سلامت انسان داشته باشد. او توصیه نمود آنتی بیوتیکهایی که در تغذیه حیوانات استفاده می‌شوند، باید به آنتی بیوتیکهایی که در انسان یا حیوان به مقدار کم یا آنتی بیوتیکهایی که کاربرد درمانی ندارند محدود شود تا به آثار آنتی بیوتیکهای درمانی به دلیل مقاومت آنتی بیوتیکی ایجاد شده آسیب نرساند.

نگرانی‌هایی که درباره ابقاء آنتی بیوتیک وجود دارد شامل واکنشهای آلرژیک و احتمالاٌ پیامدهای مختلفی است که بر میکروارگانیسم‌های دستگاه گوارش انسان دارد. سوان (1969) اظهار داشت که باقی ماندن آنتی بیوتیکها در شیر باعث تحریک واکنشهای آلرژیک افراد حساس می‌شود. همچنین مقاومت میکروبی نسبت به آنتی بیوتیکها رو به افزایش است. بخشی از این مشکل به علت استفاده نادرست از آنها در پزشکی است. ولی استفاده ازآنتی بیوتیکها در کشاورزی نیز در بروز این مساله نقش دارد. پرورش متراکم حیوانات موجب استفاده بی رویه از آنتی بیوتیکها برای تحریک رشد و پیشگیری از عفونت ها در حیوانات گشته است. این گونه استفاده بی رویه از آنتی بیوتیک‌ها، موجب افزایش انتخاب برای باکتری‌های مقاوم به آنتی بیوتیک در میان جمعیت باکتری‌ها شده است. این باکتریهای مقاوم ممکن است از محصولات کشاورزی به انسان منتقل شوند که نتیجه آن کاهش یا عدم تأثیر آنتی بیوتیک‌ها بر درمان بیماریهای معمول خواهد بود.

جایگزین آنتی بیوتیکها:

افزایش مقاومت باکتریها به آنتی بیوتیک‌ها و نگرانی‌هایی که این مسئله به دنبال داشته، موجب شده تا استفاده از آنتی بیوتیک های محرک رشد در کشورهای اروپایی ممنوع شود و دامنه اعمال این ممنوعیت به سایر کشورهای جهان نیز رسیده است. لذا لزوم یافتن جایگزینی برای آنتی بیوتیک‌ها امری ضروری به شمار می‌رود. از مهمترین جایگزین‌هایی که برای آنتی بیوتیک های محرک رشد مطرح شده اند، می توان به پروبیوتیک و پری بیوتیک اشاره نمود.

پروبیوتیک ها:

واژه پروبیوتیک از دو کلمه یونانی (پرو) و (بیوتیک) به معنی (برای حیات) منشاء گرفته است. تعاریف مختلفی برای پروبیوتیک ها ارائه شده است از جمله: (موادی که توسط میکروارگانیسمی تولید شده و رشد میکروارگانیسم های دیگر را تحریک می کند). ویا پروبیوتیک ها رابه عنوان ارگانیسم ها و موادی که می توانند توازن میکروبی روده را تحت تأثیر قرار دهند توصیف کرده اند. درتعریفی که از سوی اتحادیه اروپا و سازمان جهانی بهداشت پذیرفته شده است پروبیوتیک ها را مکمل های غذایی دانسته‌اند که با ایجاد تعادل میکروبی در روده آثار سودمندی برای حیوانات دارند. به طور کلی پروبیوتیک های مورد استفاده در تغذیه دام وطیور را می توان به سه دسته اصلی شامل باکتری های اسید لاکتیک، اسپورهای باسیلوس و مخمر ها تقسیم نمود. به طور کلی یک پروبیوتیک باید خصوصیات زیر را دارا باشد تا بتوان به عنوان یک مکمل در خوراک دام و طیور مورد استفاده قرار گیرد:

1- از میزبان منشاء گرفته باشد.

2- بیماری زا نباشد.

3- گرم مثبت باشد.

4- در مراحل فرآوری و ذخیره مواد غذایی پایدار باشد.

5- در دستگاه گوارش در برابر اسید معده و نمکهای صفراوی پایدار باشد.

6- به بافت پوششی روده یا مخاط بچسبد.

7- ترکیبات مهار کننده تولید کند.

8- واکنشهای سیستم ایمنی را تعدیل کند.

9- فعالیت های میکروبی را تغییر دهد.

10- سویه مشخصی داشته باشد.

11- شرایط رشد، تکثیر، خالص سازی، فرآوری و تغلیظ آن ساده باشد.

12- نسبت به تغییرات دما مقاوم باشد مخصوصاٌ در مورد سویه هایی که در خوراک های پلت شده استفاده می شوند این خصوصیت بسیار مهم است.

13- زنده و پایدار باشد.

14- قابلیت تشکیل حداقل 106×3 واحد کلونی در گرم را داشته باشد.

همچنین میکروارگانیسم های موجود در پروبیوتیک ها باید در برابر شرایط داخل بدن حیوان مقاوم باشند یعنی پس از تجویز پروبیوتیک، میکروارگانیسم ها نباید توسط مکانیسم های دفاعی میزبان نابود شوند.

پری بیوتیک ها:

پری بیوتیک ها ترکیبات غیرقابل هضمی می‌باشند که پس از ورود به دستگاه گوارش (نواحی انتهایی روده كوچك)، به سرعت توسط بعضی از باکتری‌ها تخمیر شده و عمده‌ترین محصول آنها، اسیدهای چرب کوتاه زنجیر (SCFA) می باشد. مهمترین پریبیوتیک ها شامل فروکتو الیگوساکاریدها و فرآورده‌های آنها شامل الیگو فروکتوز و اینولین می‌باشند. در هر حال گالاکتو الیگو ساکارید،گلوکو الیگو ساکارید، گلیکو الیگوساکارید، لاکتوز، لاکتیتول، مالتو الیگوساکارید، زایلو الیگوساکارید، الیگوساکاریدهای حرارتی استاکیوز، رافینوز و سوکروز نیز مورد بررسی قرار گرفته اند.

از بین انواع پری بیوتیک‌ها، پلی‌ساکاریدهای غیرنشاسته‌ای (NSP) به خصوص مانان الیگوساکاریدها (MOS) و فروکتوالیگوساکاریدها (FOS) پتانسیل زیادی را برای جایگزین شدن به جای آنتی‌بیوتیک‌ها در جیره‌های غذایی طیور دارند و در این رابطه نیز مطالعات چندی توسط محققین مختلف به انجام رسیده است.

α- فروکتوالیگوساکاریدها:

در تحقیقی برای مقایسه اثر مکمل سازی فروکتو الیگوساکارید و آنتی بیوتیک بر عملکرد تخمگذاری ومحتوای کلسترول زرده تخم مرغ، از 960 قطعه مرغ لگهورن قهوه ای استفاده و آنها را به طور تصادفی بین 5 گروه تقسیم نمودند. مرغ ها با 5 جیره شامل: جیره شاهد، جیره شاهد همراه با 20 میلی گرم بر کیلوگرم باسیتریسین روی و 4 میلی گرم بر کیلوگرم کلستین سولفات و سه گروه دیگر شامل جیره شاهد بعلاوه 2000، 4000 و 6000 میلی گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید تغذیه شده شدند. در پایان آزمایش نتایج نشان دهنده بهبود در تولید تخم مرغ، مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی در مرغ هایی بود که با 2000 میلی گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید تغذیه شده بودند. علاوه بر این نتایج نشان دهنده بعضی بهبود های اضافه تر در گروه مکمل شده با 2000 میلی گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید از جمله در ضخامت پوسته تخم مرغ، رنگ زرده و واحد هاو وهمچنین کاهش در غلظت کلسترول زرده بود.

در تحقیق دیگری محققان اثرات مکمل سازی فروکتو الیگوساکارید را بر روی فعالیت آنزیم های گوارشی، فلور میکروبی و مورفولوژی روده جوجه های نر گوشتی با استفاده از 240 جوجه گوشتی نر یکروزه بررسی نمودند. در این تحقیق از 4 جیره آزمایشی که با سطوح 0، 2، 4 و 8 گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید مکمل سازی شده بودند استفاده شد. در پایان آزمایش مشاهده شد که افزودن 4 گرم بر کیلوگرم فروکتوالیگوساکارید به طور معنی داری میانگین افزایش وزن روزانه را افزایش داده است. همچنین ضریب تبدیل نیز به طور معنی داری در حدود 0/12 و 0/2 واحد برای پرندگان تغذیه شده با 2 و 4 گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید در مقایسه با گروه شاهد کاهش یافته بود. هر چند مصرف خوراک بوسیله تیمارها تحت تأثیر قرار نگرفته بود. علاوه بر این افزودن 4 گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید به طور معنی داری تعداد کل باکتری های بی هوازی و بیفیدوباکتریوم ها و همچنین تعداد لاکتوباسیلوس ها را درمواد هضمی سکومی افزایش داده بود، در حالی که ای کلای به طور معنی داری در پرندگان تغذیه شده با 2 و 4 گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید کاهش یافته بود. همچنین مکمل سازی 2 و 4 گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید به طور معنی داری فعالیت آنزیم آمیلاز را در مقایسه با گروه شاهد (12/8 یا 14/75 در مقابل 8/42) بهبود بخشیده بود. افزایش معنی داری نیز در فعالیت پروتئازها در پرندگان تغذیه شده با 4 گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید در مقایسه با گروه شاهد (83/91 در مقابل 65/97 واحد) مشاهده شده بود. اطلاعات مورفولوژی نشان دهنده عدم تأثیر معنی دار مکمل سازی بر ارتفاع پرزها، عمق کریپت یا ارتفاع ریز پرزها در دئودنوم بود. در مقابل افزودن 4 گرم بر کیلوگرم فروکتو الیگوساکارید به طور معنی داری ارتفاع پرزها در ایلئوم و ارتفاع ریز پرزها در ژژونوم و ایلئوم را افزایش ونسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت در ناحیه ژژونوم و ایلئوم را افزایش و باعث کاهش عمق کریپت در ناحیه ژژونوم و ایلئوم شده است.

در مطالعه دیگری محققان عملکرد و متابولیسم دستگاه گوارش بوقلمون های تغذیه شده با سطوح مختلف فروکتو الیگوساکارید را مورد بررسی قرار دادند. در این تحقیق از 320 قطعه جوجه بوقلمون 3 روزه برای یک دوره آزمایش 8 هفته ای استفاده نمودند. سطوح فروکتو الیگوساکارید استفاده شده شامل: 0/5، 1 و 2 درصد بود. بعد از 8 هفته تغذیه جیره های آزمایشی، مصرف خوراک، وزن بدن و ضریب تبدیل غذایی در همه تیمارها مشابه بود. همچنین pH مواد هضمی ایلئوم و سکوم در جوجه بوقلمون های تغذیه شده با سطح 2 درصد فروکتو الیگوساکارید کاهش یافته بود ولی فعالیت آنزیم های باکتریایی به طور چشمگیری تحت تأثیر مکمل سازی فروکتو الیگوساکارید قرار نگرفته بود، هر چند کاهش سودمند جزیی در فعالیت β- گلوکوسیداز و β- گلوکورونیداز بعد از مکمل سازی فروکتو الیگوساکارید مشاهده شد. علاوه بر این افزودن فروکتو الیگوساکارید تأثیری بر غلظت اسیدهای چرب کوتاه زنجیر نداشت. 

β- مانان الیگوساکارید ها:

مانان الیگوساکاریدها نیز گروهی دیگر از پری بیوتیک ها هستند اما این گروه موجب تقویت جمعیت باکتری های مفید به طور انتخابی نمی شوند بلکه با اتصال به عوامل بیماری زا موجب دفع آنها از دستگاه گوارش شده و سیستم ایمنی را تحریک می کنند. مانان الیگوساکاریدها جایگاه های اتصال جایگزینی را برای عوامل بیماری زای گرم منفی ایجاد می کنند. این الیگوساکاریدها می توانند به طور موثر به عوامل بیماری زای مختلف متصل شده و آنها را جذب کنند، بنابراین مانع جایگزینی و استمرار عوامل بیماری زا در دستگاه گوارش شده و عفونتها را کاهش می دهند. مانان الیگوساکاریدها از دیواره سلولی مخمر ساکارومایسس سرویسیه استخراج می شوند. مانان قندی است که توسط باکتریهای مشخصی از قبیل اشرشیاکلای و سالمونلا شناسایی می شود. مانان الیگوساکاریدهای اضافه شده به جیره با ایجاد گیرنده هایی برای اتصال باکتری ها از اتصال عوامل بیماری زا به دیواره دستگاه گوارش جلوگیری می کنند و به عنوان یک لیگاند با میل ترکیبی بالا عمل می کنند.

باکتری ها در سطح خود دارای لکتین (گلیگوپروتئین) هستند که قندهای خاص را شناسایی می کند و به سلول اجازه اتصال به آنها را می دهد. این قندها را می توان در سطح سلولهای پوششی یافت. نشان داده شده است که اتصال به سالمونلا و ای کلای با واسطه سطح مشابه لکتین ویژه اتصال به مانوز روی سلول انجام می گیرد. به نظر می رسد که مانان الیگوساکاریدها از اتصال باکتریهای بیماری زا به روده حیوان و استمرار آنها جلوگیری می کنند و در نتیجه از وقوع بیماری کاسته می شود. همچنین مانان ‌الیگوساکاریدها دارای تأثیر مثبتی بر فعالیت سیستم ایمنی و سطح ایمنوگلوبولین‌های مخاطی می‌باشند. برخلاف پری بیوتیک های تخمیركننده، مانان الیگوساکاریدها نمی‌توانند به عنوان سوبسترا در تخمیر میکروبی مورد استفاده قرار گیرند، اما این دسته از پری بیوتیك‌ها با افزایش مقاومت حیوان در برابر عوامل بیماری‌زای روده، دارای اثرات محرک رشد می‌باشند.

دسته ها: وبلاگ

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.